Video

Applaus voor jou! Plezier met theaterlezen

  • leesplezier
  • leestip

Rachel van Dijk

18/03/2021

Theaterlezen betekent niets meer en niets minder dan: samen hardop voorlezen voor publiek. Het lijkt op toneelspelen, maar in dit geval leer je geen tekst uit je hoofd: je leest de tekst voor. Je hebt ook geen spullen nodig zoals een decor, attributen of verkleedkleren. Het enige wat je nodig hebt is iemand om samen mee te lezen, een theaterleesboek, je stem en… publiek!

© Helen van Vliet

Samen lezen, ja gezellig!
Een theaterleestekst ziet eruit als een toneelscript, dat wil zeggen dat de tekst in dialoogvorm is uitgeschreven en dat er verschillende personages zijn. Theaterlezen doe je samen: de verschillende lezers (vaak twee, maar soms drie of vier) lezen elk de tekst vanuit een eigen rol. Dat maakt het lezen tot een heel sociale, gezellige bezigheid. Je kunt samen met broer, zus, vriendje of vriendinnetje lezen, maar uiteraard kun je ook je oma, opa of wie je maar wilt als leesmaatje vragen. En zelfs als iemand niet direct in de buurt is, kun je ook op afstand, online, samen je tekst gaan lezen.

Boos of blij?
Een theaterleestekst nodigt uit om met expressie te lezen. Wat is jouw personage voor iemand? Heel verlegen, of juist een beetje brutaal? Is jouw personage boos of juist blij? Van gekke stemmetjes opzetten krijg je meestal maar keelpijn, dat is dus niet aan te raden. Maar als je bijvoorbeeld boos kijkt als je een ‘boze tekst’ leest, helpt dat heel goed om het ook boos te laten klinken. Je mimiek is dus een krachtig hulpmiddel om jouw personage overtuigend naar voren te brengen.

Ook dynamiek biedt mogelijkheden, zoals hard of zacht, of langzaam of snel te lezen. Als een situatie bijvoorbeeld heel spannend is, helpt het als je dat stukje zachtjes leest.

© Helen van Vliet

De kracht van theaterlezen
Als je een leesoptreden gaat geven, dan oefen je eerst een paar keer je tekst, door deze herhaald hardop met je leesmaatje te lezen. En daarin schuilt nou precies de kracht van het theaterlezen! 

Hoe vaker je oefent, hoe makkelijker het gaat en hoe leuker het klinkt. Ben je een beginnende lezer? Of vind je lezen lastig? Dan gaat het de eerste keer vaak zonder intonatie, zoekend naar de klanken die bij de letters horen. Daar gaat dan ook al je energie inzitten. Vervolgens is er nauwelijks werkgeheugen over om tot begrip te komen. Pas als je de tekst een paar keer hebt herhaald ontstaat er ruimte voor leesbegrip en daarmee ook voor leesplezier.

De praktijk leert dat juist kinderen die moeite met lezen hebben, heel veel plezier aan theaterlezen beleven. En dat geldt zeker als ze een succeservaring na het oefenen opdoen en na afloop applaus krijgen.

Lezen zoals je praat
Wat je vooral oefent en ontwikkelt met theaterlezen is het zogenaamde ‘vloeiend lezen’. Als je vloeiend leest klinkt het alsof het moeiteloos gaat ofwel klinkt het ‘zoals je praat’. Als je luistert naar iemand die voorleest kun je als het ware horen of diegene snapt wat hij leest. Expressief lezen, lezen met de goede intonatie (bijvoorbeeld klemtoon) en het verklanken van leestekens: dat alles helpt bij het vloeiend lezen. En wie vloeiend leest heeft daar enorm baat bij om een tekst te kunnen begrijpen. Een betere lezer zal nog vloeiender gaan lezen en een zwakkere lezer zal flinke vooruitgang kunnen boeken bij het vloeiend lezen. Daarmee is het niet alleen een leuke, maar ook een zeer effectieve leesvorm.

© Helen van Vliet

Een diepe buiging
Je kunt theaterleesboeken prima gebruiken om met plezier samen te lezen. Maar het feestje is pas compleet als je er een optreden aan koppelt. Dat kan op allerlei manieren, bijvoorbeeld aan tafel. Twee van de disgenoten kunnen een tekst voorbereid hebben en zij ‘treden op’ voor of na het eten.

Je kunt er ook een heuse voorstelling van maken. Bijvoorbeeld als opa en oma op bezoek komen, of tijdens een kinderpartijtje. De meeste kans op succes en plezier heb je als je ook echt even tijd aan het oefenen hebt besteed. Het optreden gaat dan makkelijker en komt gegarandeerd beter tot z’n recht Het geeft de uitvoerders daardoor een veilig en zeker gevoel.

Zorg dat het publiek, in wat voor setting ook, comfortabel zit. Degenen die optreden staan voor het publiek en introduceren hun verhaaltje.
Bijvoorbeeld: ‘wij lezen De kok en de kikker, opa is de kok en ik ben de kikker’, zodat het publiek weet wat hen te wachten staat.  En ben je klaar met lezen? Vergeet dan niet een diepe buiging te maken. Het applaus is voor jou!

Meer weten?
Op www.theaterlezen.nl vind je veel achtergrondinformatie en nieuwtjes over theaterlezen. Zo heb je een overzicht van alle theaterleesboeken. Ook staan er gratis te downloaden teksten uit de verschillende boeken op de site, waar je zo mee aan de gang kunt gaan, ook als je geen boek hebt.
En niet te vergeten de theaterleesmoppen waarmee je je eigen Mini Moppen Festival kunt organiseren. Veel plezier en Toi Toi Toi!